नेकपा एमाले

नेकपा एमाले देशको एक प्रमुख कम्युनिस्ट शक्ति हो । यो पार्टीले १० वैशाख २००६ सालमा स्थापना भएको नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको लिगेसीमाथि दावी गर्दै आएको छ । एमालेले मार्क्सवाद–लेनिनवाद र जनताको बहुदलीय जनवादलाई मार्गदर्शक सिद्धान्त मान्छ । साम्यवादलाई दीर्घकालीन लक्ष्य मानेपनि यो पार्टीले नेपालमा भएका लगभग सबै चुनावमा भाग लिएका छन् । २०४७ सालपछि एमालेका रुपमा चिनिन थालेको यो शक्तिले २०१५ सालमा भएको पहिलो संसदीय चुनावमा चार सिट जितेको थियो । त्यसबेला नेपालमा एउटै कम्युनिस्ट पार्टी थियो । तर त्यसपछि कम्युनिस्ट शक्ति छिन्नभिन्न भयो । झापा विद्रोह, कोके हुँदै विभिन्न घटकहरूबीच एकता गरेर २०३५ सालमा नेकपा माले बन्यो । यही मालेले तत्कालीन मार्क्सवादीसँग एकता गरेर एमाले बन्यो । एमाले महासचिवको हैसियतमा मदन भण्डारीले पार्टीको सिद्धान्तमा जनताको बहुदलीय जनवाद (जबज) थपे । जबजलाई पार्टी सिद्धान्त मानेको एमालेले २०४८ साल यता लगातार चुनावमा भाग लिदै आएको छ । २०४८ सालमा प्रमुख प्रतिपक्ष बनेको एमालेले २०५१ सालमा सवैभन्दा ठूलो दल बनेर सरकारको नेतृत्व गर्‌यो। मनमोहन अधिकारी पहिलो कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्री भए । २०५६ सालमा फेरि दोस्रो शक्ति बन्यो । २०६४ सालको पहिलो संविधान सभा निर्वाचनमा तेस्रो शक्ति बनेपनि यो पार्टीबाट माधवकुमार नेपाल र झलनाथ खनाल यही अवधिमा प्रधानमन्त्री बने । २०७० सालमा फेरि दोस्रो शक्ति भयो । ३ असोज २०७२ मा संविधानसभाबाट संविधान जारी भएपछि एमालेका अध्यक्ष केपी ओली प्रधानमन्त्री भए । २०७४ सालमा एमाले फेरि पहिलो दल बन्यो । चुनाव लगत्तै अर्को कम्युनिस्ट पार्टी माओवादीसँग एकता गर्दै नेकपा बन्यो । तर एकता लामो समय टिकेन, २०७७ साल पुग्दा नेकपा विघटन भएर एमाले र माओवादी पुनस्थापर्ना भयो । २ भदौ २०७८ मा एमाले विभाजित भयो । ०७९ सालको चुनावमा एमाले दोस्रो शक्तिमा ओर्लियो। यद्यपि नेपाली कांग्रेस सहितका दलहरूले समर्थन पाएर केपी ओली चौथौ पटक प्रधानमन्त्री भए । तर संसदको दुई तिहाईका प्रधानमन्त्री ओलीको सत्तापलट जेनजी आन्दोलनका कारण दुःखद् रह्यो ।